De Belastingdienst kan je het leven behoorlijk zuur maken. Als de dienst meent dat je iets verkeerd hebt gedaan, volgt een onderzoek dat kan leiden tot boetes, naheffingen en soms zelfs vervolging. Tegenover deze ingrijpende bevoegdheden staat rechtsbescherming: je moet je bij de rechter kunnen verweren. Daarom is het\u00a0wettelijk\u00a0geregeld dat je de beschikking hebt over je complete dossier, dus alle stukken die\u00a0van\u00a0belang\u00a0zijn bij de oplegging van de boetes en naheffingen. Anders is er geen eerlijk proces. Fiscaal advocaten klagen tegenover Follow the Money dat zij vaak niet alle stukken krijgen. En dat dit probleem al lang speelt.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Het is schering en inslag in onze praktijk,\u2019 zegt advocaat Mark Hendriks, die betrokken was bij meerdere vonnissen waarin de Belastingdienst wegens oneerlijk gedrag een flinke tik op de vingers kreeg. \u2018Het is altijd getouwtrek om de stukken boven water te krijgen. Die worden achtergehouden omdat ze belastend zijn voor de Belastingdienst.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Guido de Bont, advocaat en hoogleraar formeel belastingrecht (Erasmus Universiteit), bevestigt dat de fiscus om \u2018strategische redenen\u2019 documenten onder de pet houdt. Dat komt volgens hem lang niet altijd aan het licht. \u2018Als de inspecteur ontkent dat er stukken zijn, gelooft de rechter dat doorgaans. Dan kom je niet verder.\u2019<\/p>\n\n\n\n
Ook advocaat Marloes Lammers zegt al jaren tegen dit probleem aan te lopen. \u2018Je moet een lange adem hebben.\u2019 In een van haar zaken kwam ze er per toeval achter dat er duizenden stukken waren over een internationaal onderzoek, die de dienst ten onrechte geheim had gehouden.<\/p>\n\n\n\n
Uit onderzoek van FTM naar gerechtelijke procedures en uitspraken blijkt dat de Belastingdienst inderdaad relevante informatie achterhoudt. En dat de dienst soms zelfs de rechter hierover misleidt. In een recente zaak van een ondernemer loog de inspecteur tegen de rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad dat hij niet over de gevraagde stukken beschikte. Dit kwam aan het licht toen de ondernemer op grond van de Wet open overheid (Woo)\u00a0stukken opvroeg.<\/p>\n\n\n\n
\u2018De Hoge Raad merkt deze gang van zaken aan als een in vergaande mate onzorgvuldig handelen van de Inspecteur \u2013 dat aan de Staatssecretaris is toe te rekenen,\u2019 oordeelde<\/a> de Hoge Raad vorige maand.<\/p>\n\n\n\n De zaak draait om een hondenfokker uit het Brabantse Hapert die werd verdacht van fraude<\/a>. Hij kwam in beeld via een zogeheten Informatie- en Expertise Centrum (RIEC), waarin onder meer lokale overheden, de Belastingdienst, de FIOD, de politie en het Openbaar Ministerie samenwerken. Deze partijen wisselen signalen en data over mogelijke verdachten uit, om \u2018ondermijnende criminaliteit\u2019 tegen te gaan.<\/p>\n\n\n\n Obscure verdenkingen<\/strong><\/p>\n\n\n\n Als je doelwit bent van het RIEC, krijg je dat niet te horen. Op basis van \u2018signalen\u2019 worden instellingen of burgers als \u2018crimineel\u2019 en \u2018ondermijnend\u2019 bestempeld en vervolgens hard aangepakt. Denk aan de omstreden aanpak van glazenwassers in de gemeente Zaanstad, waarover FTM berichtte<\/a>. <\/p>\n\n\n\n De aanpak via het RIEC vindt plaats achter gesloten deuren. Transparantie over deze werkwijze en de gemaakte keuzes ontbreekt. Controle is nauwelijks mogelijk, helemaal niet als betrokken partijen als de Belastingdienst stukken koste wat het kost geheimhouden.\u00a0Een complicerende factor is dat het RIEC geen bestuursorgaan is, maar een samenwerking van bestuursorganen. Je kunt daarom geen informatie opvragen bij het RIEC of bezwaar maken tegen de werkwijze; dat kan alleen bij de deelnemende organisaties zelf.\u00a0<\/p>\n\n\n\n In 2016 opende de FIOD een\u00a0strafrechtelijk onderzoek<\/a>\u00a0naar de ondernemer en zijn echtgenoot, maar dat leidde niet tot vervolging. Wel legde de inspecteur \u2013 die ook als opsporingsambtenaar betrokken was bij het strafrechtelijk onderzoek \u2013 over meerdere jaren flinke naheffingen op.\u00a0In daaropvolgende procedures vroeg de ondernemer om alle stukken van het RIEC die betrekking op hem hadden, maar telkens beweerde de inspecteur daar niet over te beschikken. Dat was opmerkelijk omdat deze inspecteur ook betrokken was bij het strafrechtelijk onderzoek, dat nota bene begon vanwege signalen vanuit het RIEC. Het ligt dan voor de hand dat de inspecteur alle relevante informatie van de overlegclub krijgt.<\/p>\n\n\n\n Om e-mails en andere info boven water te krijgen, deed de hondenfokker een beroep op de Woo. Voormalig staatssecretaris Marnix van Rij (Financi\u00ebn, CDA), waar de FIOD onder valt, weigerde de documenten te verstrekken, waarna de man naar de rechter stapte. De staatssecretaris betoogde dat er voor de Belastingdienst een\u00a0uitzonderinggeldt op de Woo. Van deze redenering maakte de rechtbank in 2024\u00a0gehakt.Ook\u00a0oordeelde<\/a>\u00a0de rechter dat er \u2018onzorgvuldig\u2019\u00a0was gezocht. Zo kwam de waarheid alsnog aan het licht.<\/p>\n\n\n\n \u2018Er lijkt hier sprake te zijn geweest van ongelukkige omstandigheden waardoor niet alle stukken tijdig zijn gedeeld,\u2019 reageert de woordvoerder van de Belastingdienst. \u2018Het (tijdig) leveren van op de zaak betrekking hebbende stukken neemt de Belastingdienst uiterst serieus. De afgelopen jaren heeft de Belastingdienst verbeteringen doorgevoerd met betrekking tot de informatieverstrekking aan de rechter.\u2019<\/p>\n\n\n\n Wat zijn die \u2018ongelukkige omstandigheden\u2019? \u2018Eerder is bij nader inzien op ongelukkige wijze vermoedelijk onjuist ingeschat waar of op welke plek de stukken exact waren en of ze verstrekt konden worden.\u2019 <\/p>\n\n\n\n Advocaat Marloes Lammers is verwikkeld in een zaak die gelijkenissen vertoont met die van de hondenfokker. De Belastingdienst legde haar cli\u00ebnt \u2013 een handelaar in tweedehands auto\u2019s \u2013 tonnen boetes en ruim twee miljoen euro aan naheffingen op voor het niet betalen van btw.<\/p>\n\n\n\n Enkele jaren geleden kreeg ze in een verwante zaak een e-mail van de Belastingdienst waaraan per ongeluk een \u2018onthullende\u2019 PowerPoint-presentatie was bijgevoegd. Ze kon haar ogen niet geloven. \u2018Uit de presentatie bleek dat er veel meer stukken moesten bestaan.\u2019<\/p>\n\n\n\n Ook zij vroeg met een beroep op de Woo het gehele dossier op. Inmiddels is duidelijk dat het om meer dan drieduizend documenten gaat.<\/p>\n\n\n\n De advocaat vertelt dat haar cli\u00ebnt altijd heeft beweerd dat er afspraken waren met de Belastingdienst. Als de handelaren netjes zouden melden aan welke buitenlandse partijen ze de auto\u2019s verkopen, hoefden ze geen btw te rekenen (en af te dragen).<\/p>\n\n\n\n Volgens Lammers ontkende de Belastingdienst tegenover de rechter deze toezegging. Maar in een memo van de Belastingdienst, ingezien door FTM, staat dat de \u2018groep\u2019 mag leveren aan het buitenland zonder btw, totdat er een melding komt dat de afnemer \u2018niet betrouwbaar\u2019 is. <\/p>\n\n\n\n Deze potentieel ontlastende informatie heeft de Belastingdienst nooit verstrekt aan de rechtbank en het gerechtshof. Het autobedrijf verloor en werd schuldig bevonden aan btw-fraude.<\/p>\n\n\n\n Begin dit jaar oordeelde de rechtbank dat de duizenden stukken over het onderzoek en Lammers\u2019 cli\u00ebnt relevant zijn voor de zaak. Aan de eis om de informatie aan de rechtbank te verstrekken, heeft de Belastingdienst nog geen gehoor gegeven. <\/p>\n\n\n\n De nieuwe informatie uit de Woo kwam voor de autohandelaar te laat voor het hoger beroep bij de Hoge Raad<\/a>, waar de naheffingen in stand bleven. Daarom is Lammers dit jaar naar het gerechtshof gestapt met het verzoek om op basis van de nieuwe stukken haar oordeel te herzien \u2013 een uitzonderlijke stap. <\/p>\n\n\n\n Dat de Belastingdienst zich niet aan de spelregels houdt, is geen noviteit. <\/p>\n\n\n\n In 2023 onthulde<\/a> RTL Nieuws dat de Belastingdienst vaker weigert om open kaart te spelen; daarbij werd verwezen naar meerdere gerechtelijke uitsprakenuit 2022. Toenmalig staatssecretaris Van Rij bagatelliseerde de bevindingen: \u2018Iedere uitspraak is er \u00e9\u00e9n te veel, maar we moeten het niet opblazen.\u2019<\/p>\n\n\n\n Naar aanleiding van het nieuws nam de Inspectie belastingen, toeslagen en douane (IBTD) vijf recente zaken onder de loep, waarin er een dispuut was over het aanleveren van stukken. In vier van de vijf zaken deed de Inspectie in september 2025 zorgwekkende bevindingen<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Zo maken medewerkers van de Belastingdienst \u2013 in strijd met de wet \u2013 zelf een \u2018selectie\u2019 van stukken omdat ze de rechter niet willen overspoelen met documenten. De Inspectie: \u2018Sommige medewerkers lijken ervan overtuigd dat zij zelf weten wat een rechter wel of niet wil zien en welke stukken een rechter relevant vindt of nodig heeft voor de uitspraak.\u2019<\/p>\n\n\n\n Wanneer een belanghebbende om een specifiek stuk vraagt, wat nog niet is verstrekt, stuit dit bij meerdere medewerkers op \u2018onbegrip of weerstand\u2019. Zij hebben een \u2018negatief beeld\u2019 van belanghebbenden die een beroep doen op hun rechten.<\/p>\n\n\n\n Ook Dienst Toeslagen houdt stukken achter<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ook de Dienst Toeslagen \u2013 afgesplitst van de Belastingdienst \u2013 verschaft slachtoffers van de toeslagenaffaire niet de informatie waar zij recht op hebben. Begin dit jaar onthulde<\/a> dagblad Trouw <\/em>een intern memo<\/a> waarin staat dat de Dienst g\u00e9\u00e9n documenten verstrekt die onderbouwen waarom sommige ouders in het verleden het stempel \u2018Opzet \/ Grove Schuld\u2019 kregen. De reden hiervoor zou \u2018een interne werkafspraak\u2019 zijn.<\/p>\n\n\n\n \u2018Opzet \/ Grove Schuld\u2019 betekent dat de overheid ervan uitging dat ouders expres fouten maakten in hun aanvraag voor kinderopvangtoeslag. Daardoor konden ze geen betalingsregeling treffen met de Belastingdienst, en moesten zij het verschuldigde bedrag snel terugbetalen. <\/p>\n\n\n\n Als ze vervolgens in de financi\u00eble problemen raakten, kwamen ze niet in aanmerking voor schuldhulpverlening, omdat ze als \u2018fraudeurs\u2019 waren aangemerkt. Inmiddels staat vast dat duizenden ouders onterecht het stempel \u2018Opzet \/ Grove Schuld\u2019 kregen.<\/p>\n\n\n\n Advocaten waarschuwen<\/a> dat de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT)\u2013 onderdeel van de Dienst Toeslagen \u2013 tot op de dag van vandaag stukken achterhoudt. Naar de onafhankelijke bezwaarschriftenadviescommissie, die adviseert meer stukken te verstrekken, luistert de UHT niet, blijkt uit een uitspraak van die commissie. <\/p>\n\n\n\n In februari oordeelde<\/a> de rechtbank Rotterdam nog dat de Dienst Toeslagen \u2018onvoldoende onderzoek\u2019 heeft gedaan naar het bestaan van documenten. \u2018Daarmee heeft de Dienst Toeslagen in strijd gehandeld met de verplichting de benodigde kennis omtrent de relevante feiten te vergaren.\u2019<\/p>\n\n\n\n Sommige medewerkers verwachten dat de rechter accepteert dat verzoeken praktisch niet haalbaar zijn, zo schrijft de Inspectie. \u2018Wanneer de rechter daar [..] niet in meegaat, leidt dat [..] tot verbazing en soms tot verontwaardiging bij medewerkers [..].\u2019 Zij trekken dan het \u2018kennisniveau, de objectiviteit of professionaliteit en de onafhankelijkheid van de rechter in twijfel\u2019.<\/p>\n\n\n\n Toenmalig staatssecretaris van Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane Eug\u00e8ne Heijnen (BBB) deed de bevindingen vorig jaar in een Kamerbrief af als \u2018incidenten<\/a>\u2019 (net als zijn voorganger Marnix van Rij). De rechtsbescherming van burgers en bedrijven was volgens hem \u2018niet in het geding\u2019. <\/p>\n\n\n\nBeroep op Woo getraineerd<\/h2>\n\n\n\n
Een spannende PowerPoint <\/h2>\n\n\n\n
Zorgwekkend patroon<\/h2>\n\n\n\n
Incidenten?<\/h2>\n\n\n\n